Lịch sử - Triết học
Hoàng đế Quang Trung với đạo Phật: Tư duy biện chứng của một nhà cải cách
Mối quan hệ giữa Hoàng đế Quang Trung và đạo Phật không nằm ở sự sùng bái tâm linh cá nhân, sự cầu xin phước báu ích kỷ, mà nằm ở tầm nhìn biện chứng của một vị minh quân đối với một thiết chế xã hội.
-
Thái hoàng thái hậu Vũ Thị Ngọc Toàn: Vương quyền và Đạo hạnh
Bà là tấm gương về sự kết hợp giữa Vương quyền và Đạo hạnh. Di sản của bà không chỉ là các công trình vật thể mà còn là giá trị tinh thần về sự liêm chính và lòng từ bi vẫn còn nguyên giá trị đến ngày nay.
-
Phật giáo ở Trung Á trước thời kỳ Ả Rập Hồi giáo
Vào giữa thế kỷ VII, thời điểm người Ả Rập Hồi giáo tiến vào khu vực, Phật giáo đã hiện diện và lan tỏa rộng khắp Trung Á. Tôn giáo này phát triển mạnh mẽ nhất tại Bactria, Kashmir và lưu vực Tarim
-
Tổng quan về các bộ phái Phật giáo trước thế kỷ XIII
Tiêu biểu trong số đó là Mật điển Guhyasamaja (Cát Tường Mật Tập), được tôn xưng là “Vua của các Mật pháp”. Đây là một trong những hệ thống kinh điển và thực hành cổ đại, đóng vai trò nền tảng cốt lõi của Phật giáo Kim Cương thừa.
-
Phật giáo Triều Nguyễn định hình bản sắc văn hóa Huế
Không chỉ ảnh hưởng đến tín ngưỡng, Phật giáo còn định hình lối sống, đạo đức và phong thái con người Huế theo hướng nhẹ nhàng, thanh tịnh, hòa ái và chuẩn mực.
-
Vai trò Iran truyền bá Phật giáo, đã bị lãng quên?
Các thương nhân Ba Tư (tên gọi cũ của quốc gia Iran ngày nay) đã bảo trợ cả hai tôn giáo, cũng như quốc giáo Hỏa giáo (Zoroastrianism) và chẳng bao lâu sau, Con đường Tơ lụa đã trở nên vô cùng đa dạng về mặt tôn giáo.
-
Đức Phật ra đời: Thắp sáng an lạc, bình đẳng và hòa bình
Sự ra đời của đức Phật không chỉ là một câu chuyện lịch sử, mà là món quà vô giá, mang đến ánh sáng an lạc, bình đẳng và hòa bình cho mọi tầng lớp nhân loại, vượt qua mọi ranh giới tôn giáo, văn hóa hay thời gian.
-
Định mệnh trong triết học và tôn giáo Hy Lạp cổ đại
Nemesius chủ yếu nhắm đến thuyết định mệnh của phái Khắc kỷ (Stoicism), đồng thời bác bỏ cả thuyết định mệnh tinh tú mà ông liên hệ với thuật bói toán Ai Cập. Sự phê phán ấy thậm chí còn mở rộng tới các quan niệm định mệnh của Plato.
-
Sự hưng thịnh, suy tàn và phục hưng của Phật giáo Ấn Độ
Từ tro tàn, sự tái sinh đã diễn ra. Vùng đất từng vang lên “tiếng rống sư tử” của chính pháp vẫn tiếp tục, âm thầm nhưng bền bỉ ngân vang giáo pháp cho đến ngày nay.
-
Đệ tử của đức Phật tại Afghanistan và Iran thời cổ đại
Theo truyền thuyết, những người đầu tiên truyền bá đạo Phật vào Iran là hai thương gia du hành đến từ thành phố Balkh, Tapassu và Bhallika, những người đã mang thông điệp của đạo Phật đến vùng phương Tây theo Hỏa giáo (Zoroastrianism).
-
Phổ hệ truyền thừa Thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh tại Quảng Ngãi
Trải qua hơn 300 năm hiện diện và phát triển, thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh đã trở thành dòng truyền thừa chủ đạo, góp phần quan trọng trong việc hình thành diện mạo Phật giáo Quảng Ngãi và duy trì mạch pháp tại vùng đất núi Ấn sông Trà.
-
Linh nhân Hoàng thái hậu Lê Thị Ỷ Lan (1044-1117) và bài kệ ngộ đạo
Qua bài kệ, có thể thấy Linh Nhân Hoàng Thái hậu Ỷ Lan nhìn sự vật bằng trí tuệ Bát nhã, nên thấy rõ mọi sự vật đều là giả tướng, do duyên hợp mà tạo thành nên không có thật thể.
-
Lịch sử và vai trò của Sứ giả Iran trong việc truyền bá Phật giáo
Vào thời trị vì của Ashoka - một vị vua Phật tử, người Ấn Độ gốc Ba Tư, người cai trị tiểu lục địa Ấn Độ từ năm 273 đến 236, ông cải đạo sang Phật giáo là một bước ngoặt lịch sử quan trọng...
-
Các tông phái Phật giáo Theravada (P.2)
Sự tồn tại và phát triển của Phật giáo Theravāda hiện nay là một thực thể sống động cho hình thái Phật giáo bộ phái. Sự diễn tiến và phân hóa hiện nay trong nội bộ bản thân nó là vấn đề quan trọng cần tìm hiểu cho tương lai của truyền thống này.
-
Nhân quả luân hồi, “ý thức” sinh diệt theo duyên
Nhờ duyên sinh, vô thường, vô ngã, không có ai “trở lại”, không có ai “đi tiếp”. Chỉ có tiến trình nhân quả tiếp diễn, trong đó mỗi hình tướng mới xuất hiện đều vừa liên hệ với quá khứ, vừa hoàn toàn không phải là quá khứ.
-
Ảnh hưởng của Phật giáo đối với lễ tế Đàn Nam Giao - Xã Tắc ở Huế
Đối với triều Nguyễn, dù là nghi lễ hoàng gia nhưng việc tiếp nhận các yếu tố Phật giáo trong nghi lễ cung đình không làm thay đổi bản chất chính trị cốt lõi của lễ tế đàn Nam Giao – đàn Xã Tắc.
-
Dấu ấn Phật giáo trên đồ sành thời Trần ở Hoàng thành Thăng Long
Sưu tập đồ sành thời Trần ở Hoàng thành Thăng Long không chỉ là tư liệu khảo cổ quý giá mà còn là minh chứng sống động cho mối quan hệ mật thiết giữa Phật giáo và đời sống cung đình Đại Việt.
-
Huyền Trang và sự tiếp biến Phật giáo Ấn Độ tại Trung Quốc thời Đường
Chính nhờ vai trò chủ động và sáng tạo đó, Phật giáo Ấn Độ khi vào Trung Quốc không bị hòa tan hay biến dạng, mà được chuyển hóa thành truyền thống Phật giáo Đông Á vừa mang tính bản địa, vừa giữ được chiều sâu triết học nguyên gốc.
-
Vai trò Phật giáo trong kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông
Khi một truyền thống tôn giáo nói chung được nội tâm hóa sâu sắc trong cộng đồng toàn xã hội và được định hướng theo các giá trị nhân văn, có thể trở thành sức mạnh quốc gia, chứ không phải chỉ là chiều kích riêng của tín ngưỡng.
-
Đệ tử trực tiếp đầu tiên và cuối cùng của đức Phật: Biểu tượng truyền thừa trong Phật giáo
Sự hiện diện của Ngài Kiều Trần Như và Ngài Tu Bạt Đà La trong cuộc đời đức Phật không phải là sự ngẫu nhiên của lịch sử. Đó là một sự thật hiển nhiên về mặt giáo lý.
-
Bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Phật viện Đồng Dương dưới góc nhìn văn hóa phi vật thể và triết học Phật giáo
Đồng Dương vì vậy cần được tái định vị như một “không gian ký ức thiêng”, nơi lưu giữ và phản ánh hệ thống tư tưởng Phật giáo Chăm Pa, đặc biệt là tinh thần Đại thừa với trung tâm là lý tưởng Bồ-tát và lòng từ bi cứu độ.
