Một cây Bồ Đề được trồng xuống hôm nay không chỉ là một mầm cây được đặt vào lòng đất. Đó còn là sự gieo xuống một biểu tượng của hòa bình, lòng từ bi, trí tuệ, sự hiểu biết và tình hữu nghị giữa con người với con người.

Là nhịp cầu kết nối hai dân tộc Việt Nam - Sri Lanka và kết nối những giá trị nhân văn vượt qua biên giới quốc gia.

Từ Cội Bồ Đề nơi đức Phật thành đạo đến hành trình vượt qua biên giới

Trong lịch sử Phật giáo, cây Bồ Đề tại Bodh Gaya, Ấn Độ, là một trong những biểu tượng thiêng liêng nhất. Dưới cội cây ấy, Thái tử Siddhattha Gautama đã thành tựu giác ngộ, trở thành đức Phật - Bậc Chính đẳng Chính giác.

Từ khoảnh khắc lịch sử ấy, cội Bồ Đề không còn chỉ mang ý nghĩa của một loài cây trong tự nhiên. Nó trở thành biểu tượng của một cuộc chuyển hóa vĩ đại: từ vô minh đến trí tuệ, từ khổ đau đến giải thoát, từ chia rẽ đến lòng từ bi và từ bóng tối của nhận thức đến ánh sáng giác ngộ.

Qua dòng chảy lịch sử, truyền thống về cội Bồ Đề đã được lưu giữ và phát triển tại Sri Lanka. Dưới triều đại Hoàng đế A Dục, một nhánh cây Bồ Đề được cung thỉnh từ Ấn Độ sang Sri Lanka và được trồng tại Anuradhapura. Từ đó hình thành nên Jaya Sri Maha Bodhi - Đại Bồ Đề được người dân Sri Lanka gìn giữ qua hơn hai thiên niên kỷ.

Hành trình ấy có thể được nhìn như một dòng chảy văn hóa đặc biệt của Phật giáo: từ Ấn Độ đến Sri Lanka, từ Sri Lanka đến Việt Nam; từ cội nguồn lịch sử của một loại cây gắn với hình ảnh đức Phật đã trở thành biểu tượng chung của nhân loại.

Vì vậy, khi một nhánh Bồ Đề được trao tặng cho Việt Nam, giá trị của sự kiện không chỉ nằm ở bản thân thực thể của cây, mà nằm trong ký ức văn hóa, lịch sử Phật giáo và thông điệp nhân văn được gửi gắm qua việc trao tặng - tiếp nhận - trồng và lan tỏa bóng mát của Cội Bồ Đề.

Khác với một hiện vật được đặt trong tủ kính, cây Bồ Đề tiếp tục sinh trưởng, tiếp tục đâm chồi, ra lá và tạo bóng mát. Chính sự sống ấy làm cho ký ức lịch sử trở nên hữu hình. Một giá trị của hơn hai nghìn năm được trao truyền không phải như một câu chuyện đã khép lại, mà như một dòng chảy đã và vẫn đang được tiếp tục.

Cội Bồ Đề vì thế mang trong mình thông điệp rất đẹp: di sản chỉ thực sự sống khi được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. 

Món quà của tình hữu nghị

Ở tầng ý nghĩa quốc gia và quốc tế, việc Sri Lanka trao tặng cội Bồ Đề cho Việt Nam là một cử chỉ văn hóa đặc biệt.

Ngoại giao không chỉ được tạo nên bằng những văn kiện, những cuộc gặp cấp cao hay những thỏa thuận hợp tác. Ngoại giao còn được hình thành từ sự hiểu biết, lòng tin, sự tôn trọng và những biểu tượng văn hóa mà các dân tộc trao tặng cho nhau.

Trong trường hợp này, cội Bồ Đề trở thành một sứ giả của tình hữu nghị.

Sri Lanka trao cho Việt Nam không đơn thuần một cây giống. Đó là sự trao gửi một phần ký ức thiêng liêng của nền văn hóa Sri Lanka; là sự chia sẻ một giá trị mà người dân Sri Lanka đã gìn giữ qua nhiều thế hệ; đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với Việt Nam và cộng đồng Phật giáo Việt Nam.

Cội cây của hòa bình

Trong một thế giới còn nhiều biến động, con người càng cần những biểu tượng có khả năng nhắc nhớ về hòa bình. Cội Bồ Đề là một biểu tượng như vậy.

Một cội cây được trao tặng.
Một tình hữu nghị được vun bồi.
Một di sản được tiếp nối.
Một thông điệp hòa bình được lan tỏa.
Và một niềm tin được gieo xuống cho tương lai.

Cội Bồ Đề không chỉ bén rễ trong lòng đất Hà Nội. Cội Bồ Đề còn bén rễ trong lòng người - như một biểu tượng của trí tuệ, từ bi, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc. 

Lê Thu Huyền